Orta Doğu’nun turizm yatırımları uzun süredir yeni oteller, havayolu kapasitesi, mega projeler ve büyük eğlence etkinlikleri üzerinden takip ediliyor. Ancak bölgedeki büyümenin bir başka ayağı giderek daha belirgin hale geliyor: uluslararası kongreler, kurumsal toplantılar ve iş seyahatleri. Tourism Economics tarafından hazırlanan ATM Travel Trends Report 2026, bu değişimi ilk kez iş etkinliklerine ayrılmış özel bir bölümle ele alıyor. Uluslararası Kongre ve Konvansiyonlar Birliği (ICCA) tarafından hazırlanan bölüm, toplantı sektörünü genel turizm hareketliliğinin yanında duran küçük bir segment olarak değil, bölgenin ziyaretçi ekonomisini şekillendiren temel alanlardan biri olarak inceliyor.
Rapora göre Orta Doğu’daki uluslararası dernek toplantılarına katılım son on yılda neredeyse iki katına çıktı. Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinde iş amaçlı ziyaretler de toplam uluslararası girişlerin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Önümüzdeki dönemde Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya genelindeki uluslararası iş seyahatinin 2030’a kadar güçlü biçimde büyümeye devam etmesi bekleniyor. Bu büyüme yalnızca kongre merkezlerinin çoğalmasına dayanmıyor. Yeni havalimanları ve uçuş bağlantıları, otel yatırımları, uluslararası şirketlerin bölgedeki varlığının genişlemesi ve büyük ölçekli organizasyonların artması aynı pazarı besliyor. Dubai ve Abu Dhabi gibi uzun süredir küresel toplantı pazarında yer alan şehirlerin yanına Riyad, Doha ve bölgedeki diğer merkezler de daha güçlü biçimde ekleniyor.
Böylece iş etkinlikleri, turizm talebinin yüksek olduğu dönemleri destekleyen ek bir ürün olmaktan çıkıyor. Kongre ve toplantılar artık destinasyon yatırımlarının, uluslararası bağlantıların ve ekonomik çeşitlendirme politikalarının doğrudan parçalarından biri haline geliyor.
Dernek Toplantılarına Katılım Neredeyse İki Katına Çıktı
Rapordaki en dikkat çekici göstergelerden biri uluslararası dernek toplantılarındaki büyüme. Orta Doğu’da bu toplantılara katılım son on yılda neredeyse iki katına çıktı. Bu artış, bölgenin yalnızca şirket toplantıları ve büyük ticari fuarlarda değil, uluslararası kuruluşların düzenli olarak farklı ülkelerde gerçekleştirdiği kongrelerde de daha fazla pay almaya başladığını gösteriyor.
Dernek kongreleri destinasyonlar açısından özellikle değerli bir pazar oluşturuyor. Birçok organizasyon farklı ülkeler veya şehirler arasında dönüşümlü gerçekleştirildiği için destinasyonların yıllar öncesinden teklif vermesi ve uluslararası rekabete girmesi gerekiyor. Bu toplantılar aynı zamanda sağlık, bilim, mühendislik, teknoloji, enerji ve akademi gibi uzmanlık alanlarında gerçekleşebiliyor. Dolayısıyla bir kongrenin etkisi yalnızca ziyaretçi sayısına değil, destinasyonun belirli sektörlerdeki uluslararası konumuna da bağlanabiliyor. Orta Doğu’daki artan katılım, bölgedeki şehirlerin bu teklif süreçlerinde daha görünür hale geldiğine işaret ediyor.
Körfez’de İş Seyahati Büyük Bir Ziyaretçi Grubu Oluşturuyor
Körfez ülkelerinde iş amaçlı seyahat halihazırda toplam ziyaretçi hareketinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu talebin arkasında yalnızca kongreler bulunmuyor. Bölgedeki finans, enerji, teknoloji, inşaat, havacılık ve profesyonel hizmet sektörlerinin büyümesi de uluslararası iş seyahatini destekliyor.
Yeni şirket merkezleri, yatırım projeleri ve bölgesel ofisler arttıkça bireysel iş seyahatlerinin yanında şirket toplantıları, eğitim programları, ürün tanıtımları ve sektör buluşmaları için de daha geniş bir pazar oluşuyor. Bu durum toplantı sektörünün klasik turizmden farklı çalışan yönünü güçlendiriyor. Tatil talebi çoğu zaman mevsim, fiyat veya tüketici tercihleriyle hareket ederken, iş seyahatleri doğrudan ekonomik faaliyet ve ticari ilişkilerle bağlantılı olabiliyor. Özellikle Körfez’deki ekonomik çeşitlendirme programları, turizm yatırımlarıyla iş etkinlikleri arasındaki sınırı giderek daha geçirgen hale getiriyor.
Bölgedeki Genel Seyahat Büyümesi Kongre Pazarını da Besliyor
Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya’da toplam seyahat hacmi 2025 yılında 2019 seviyesinin yaklaşık yüzde 50 üzerine çıktı. Bölge aynı dönemde küresel seyahatteki toplam artışın yarısından fazlasını oluşturdu. 2026’daki jeopolitik belirsizliklerin seyahat talebini baskılaması beklenirken, 2027 için daha güçlü bir toparlanma öngörülüyor. Bölgede uluslararası seyahatin yüzde 17 büyümesi beklenirken küresel tahmin yüzde 8 seviyesinde bulunuyor.
2030’a gelindiğinde Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya genelinde uluslararası ziyaretçi sayısının 316 milyona, geceleme sayısının ise 2,3 milyara ulaşması öngörülüyor. Uluslararası ziyaretçi harcamalarının 408 milyar dolara çıkması bekleniyor. Yalnızca Orta Doğu’da uluslararası ziyaretçi harcamalarının 2025 ile 2030 arasında 116 milyar dolar artarak yüzde 57 büyümesi öngörülüyor. Bu genel hareketlilik iş etkinlikleri için de daha geniş bir ulaşım ve konaklama zemini oluşturuyor. Daha fazla uçuş, daha büyük otel stoku ve gelişen şehir altyapısı, uluslararası kongrelerin ihtiyaç duyduğu temel kapasitenin büyümesini sağlıyor.
Kongre Merkezi Yarışı Tek Başına Yeterli Değil
Orta Doğu’daki birçok destinasyon toplantı sektörünü büyütmek için yeni mekanlara yatırım yapıyor ancak uluslararası kongre kazanmak yalnızca büyük bir salon inşa etmekle mümkün olmuyor. Dernek toplantılarında destinasyon seçimleri yıllar sürebilen süreçler üzerinden ilerliyor. Uçuş bağlantıları, vize süreçleri, otel kapasitesi, yerel bilimsel veya sektörel topluluklar, finansal destek ve organizasyon deneyimi teklif dosyasının parçaları arasında bulunuyor.
Bu nedenle toplantı altyapısına yapılan yatırımın çevresinde güçlü bir yerel ekosistem kurulması gerekiyor. Örneğin uluslararası bir tıp kongresini çekmek isteyen destinasyon için modern bir kongre merkezi önemli olsa da yerel sağlık kurumlarının, üniversitelerin ve uzmanların uluslararası bağlantıları da teklifin gücünü etkileyebiliyor. Benzer şekilde teknoloji veya enerji alanındaki toplantılarda destinasyonun o sektörde gerçek bir ekonomik faaliyet merkezi olması daha fazla önem kazanabiliyor. Bu durum Orta Doğu’daki ekonomik çeşitlendirme yatırımlarıyla kongre sektörünün neden giderek daha fazla kesiştiğini de açıklıyor.
